Reserve Bank of India (RBI) ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದ್ದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೃದಯ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

🏦 RBI ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿ
📅 ಸ್ಥಾಪನೆ: 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1935.
📍 ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ: ಮುಂಬೈ.
👤 ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್: Sir Osborne Smith
👤 ಪ್ರಸ್ತುತ ಗವರ್ನರ್: Shaktikanta Das
🎯 RBI ಯ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸಗಳು
1️⃣ ಹಣದ ನಿಯಂತ್ರಣ (Monetary Policy)
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಹರಿವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ
ದರ ಏರಿಕೆ (inflation) ನಿಯಂತ್ರಣ
2️⃣ ನೋಟು ಮುದ್ರಣೆ (Currency Issuer)
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ RBI ಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.

₹1 ನೋಟು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ನೋಟುಗಳನ್ನು RBI ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
3️⃣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ
ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಹಿಸುತ್ತದೆ
ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
4️⃣ ಸರ್ಕಾರದ ಬ್ಯಾಂಕ್
ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ
5️⃣ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಿಯಂತ್ರಣ
ದೇಶದ foreign exchange (ಡಾಲರ್ ಮುಂತಾದವು) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ
💡 ವಿಶೇಷ ಮಾಹಿತಿ..
RBI ಅನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿ, 1949ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು
ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ RBI ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
📜 RBI ಸ್ಥಾಪನೆ ಹೇಗೆ ಆಯಿತು?
RBI ಅನ್ನು Reserve Bank of India Act, 1934 ಎಂಬ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು

👤 ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ
RBI ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ:
👉 B. R. Ambedkar
ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳು (currency & finance ಬಗ್ಗೆ) RBI ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದವು.
✔ ಕಾನೂನು ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪನೆ
✔ B. R. Ambedkar ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮಹತ್ವ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.